شنبه، ۲ بهمن ۱۳۹۵   


دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان

بلوار استاد یوسف ثبوتی، پلاک 444

صندوق پستی 1159-45195 زنجان 66731-45137 ایران

دورنگار: 33155142 -024

تلفن: 33151 -024


طراحی و برنامه نويسی توسط مركز كامپيوتر دانشگاه تحصيلات تكميلي علوم پايه زنجان

خانه>دانشکده علوم زمین>
دانشکده علوم زمین
 
 

دفاعيه كارشناسي ارشد

بررسی نقش جنبشهای سنوزوییک (الیگوسن‌-کواترنری) در شکلگیری دره‌ی طارم

معصومه اردکان

استاد راهنما: اسماعیل شبانیان - ایمان منصف

دانشکده علوم زمین

تاریخ: ۱۳۹۵-۱۰-۷

زمان: ۱۱:۰۰

مکان: سالن سخنرانی خانه علم

خلاصه: دره¬ی طارم با درازای بیش از 80 و پهنای 30 کیلومتر، به گونه‌ای نامعمول، در میان کوهستان البرز باختری پدید آمده است و کوه¬های¬ طارم را در شمال زنجان از رشته کوه¬های تالش در شمال آب¬بر جدا می¬کند. شکلگیری این زمین‌ساختار در پیوند با فرآیندهای ژئودینامیکی مهمی است که در شمال فلات ایران رخ‌داده‌است. مسئله‌ی اصلی این پژوهش، شناسایی سازوکار تشکیل این فروافتادگی تکتونیکی و ساختارهایی است که آن را بوجود آورده‌اند. در این پژوهش، تلاش شده‌است با بررسی ریزبینانه¬ی ساختارهای زمین¬شناسی سطحی و اندازه¬گیری هندسه و سازوکار آن¬ها، همچنین، با شناسایی پیوند میان برهه¬های رسوب¬گذاری – دگرشکلی – فرسایش و در صورت امکان فعالیت¬های آذرین، تاریخچه¬ی جنبش¬های زمین¬ساختی سنوزییک (الیگوسن – کواترنری) بازسازی و نقش آن¬ها در شکل¬گیری دره¬ی طارم بازسازی شود. برای این کار، تصویر‌های ماهواره‌ای با دقت‌های متفاوت (از اندازه پیکسل 1 تا 30 متر) و داده‌های توپوگرافی رقومی اَستر و اس.آر.تی.ام، به ترتیب با اندازه پیکسل‌های 30 و 90 متر، فراهم و تحلیل شده‌است. گسله¬ها (صفحه¬های گسلی و خش¬لغزش¬ روی آن¬ها با سوی لغزش و سن نسبی مشخص)، درزه¬ها و موقعیت لایه-بندی در سازندهای مختلف در بررسی¬های میدانی برداشت، و سپس پردازش شده¬اند. وارون¬سازی داده¬های لغزش گسلی، در سایه¬ی مشاهده¬های زمین¬شناسی، بازسازی تاریخچه¬ی وضعیت تنش الیگوسن - کواترنری را در دره¬ی طارم ممکن کرده¬است. در بازنگری چینهشناسی گستره، شواهد تکتونیکی و روابط سنی موجود نشان می¬دهد که واحدهای آتش¬فشانی¬ای که در بخش جنوب¬خاوری دره¬ی طارم به نام ¬واحدی از عضو امند ائوسن شناخته می¬شد، در دو مرحله و در نئوژن تشکیل شده¬است. وجود لایه¬های رشدی در مرز نهشته¬های مارنی الیگوسن و لایه¬های آذرآواری ائوسن نشانه¬ای از رویداد یک فاز فشارشی است که همگام با نهشته¬شدن واحدهای الیگوسن، با فشارش شمال¬خاوری، کارساز بوده است و سبب چین¬خوردن لایه¬های سنگی الیگوسن و کهن¬تر شده¬است. به دنبال آن یک فاز کششی محض، در راستای ¬شمال¬خاوری (راستای محور تنش اصلی کمینه - 3)، دره¬ی طارم را پدید آورده و حوضه¬ای کم¬ژرفا برای نهشته¬شدن لایه¬های قرمز نئوژن ایجاد کرده¬است. فرونشست و خمش کشسان (الاستیک) حوضه¬ی خزر جنوبی در اثر بارگذاری سریع رسوبات حاصل از فرایش و فرسایش ¬کوه¬های البرز و طالش و همراهی آن با فرسایش و باربرداری تند از روی نواحی کوهستانی پیرامون دلیل برقراری این فاز کششی پیشنهاد می¬شود. خمش و فرونشست، کششی در پیرامون حوضه¬ی خزر جنوبی باید ایجاد کرده باشد و باعث باز شدن حوضه¬های باریک نئوژن به¬صورت کمانی از طالقان و الموت تا طارم و هشتجین شده باشد. پس از حذف تنش کششی و برهم¬خوردن توازن نیروها، محورهای اصلی تنش جابجا شده و یک رژیم راستالغز گذرا در منطقه جای¬گیر شده است. به دنبال آن در میوسن، یک فاز فشارشی با راستای فشارش شمال¬باختری چیره شده و اثر خود را به صورت گسلش فشاری در نهشته¬های میوسن و کهن¬تر به جای گذاشته است. پس از آن، یک رژیم تنش ترافشارشی، با راستای فشارش شمال¬خاوری، سبب چین-خوردگی و گسلش در لایه¬های نئوژن شده و سیمای امروزین دره¬ی طارم را ایجاد کرده¬است؛ این وضعیت تنش با وضعیت تنش به دست¬آمده از داده¬های سازوکار کانونی زمینلرزهها هم¬خوان است و نماینده¬ی میدان تنش امروزی در دره¬ی طارم است. بر پایه¬ی یافته¬های این پژوهش، کوتاه¬شدگی ناشی از فرونشست کشسان پوسته¬ی خزر با بازشدن دره¬ی طارم در میان کوه¬های تالش و طارم جبران شده ¬است که نشانگر جایگاه مرز میان خزر و البرز در دره¬ی طارم است. کلمات کلیدی: دره‌ی طارم، لایه‌های قرمز نئوژن، کوه‌های البرز، وارون‌سازی داده‌های گسلی، شمال ایران.