پژوهشگران دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان با طراحی نسل جدیدی از کاتالیزورهای مزوحفره، راهکاری نوین برای افزایش کارایی واکنشهای اسید کاتالیست ارائه کردهاند؛ دستاوردی که میتواند در توسعه فرایندهای شیمیایی پایدار، تولید مواد دارویی و شیمیایی و طراحی کاتالیزورهای پیشرفته مورد استفاده قرار گیرد.
نتایج این پژوهش در مقالهای با عنوان "Rational Plug–Bridge Design to Enhance Catalytic Efficiency of Sulfonic Acid-Functionalized Plugged Ethyl/Imidazolium-based Bifunctional Periodic Mesoporous Organosilica" در مجله Nanoscale Advances منتشر شده است. این مجله در زمره نشریات Q1 قرار دارد و دارای ضریب تأثیر ۶٫۳ است.
این پژوهش حاصل همکاری دکتر حسامالدین مرادی، یاسر ملکی، دکتر نسیم گنجی، دکتر امید پورشیانی، دکتر بابک کریمی، دکتر Hojatollah Vali، دکتر Piero Mastrorilli و دکتر Stefano Todisco است. مسئولیت مکاتبات علمی این مقاله را دکتر بابک کریمی بر عهده داشتهاند.
مهندسی ساختار برای بهبود عملکرد کاتالیزورها
کاتالیزورها نقش کلیدی در بسیاری از فرایندهای شیمیایی و صنعتی ایفا میکنند و بهبود عملکرد آنها یکی از مهمترین چالشهای شیمی نوین به شمار میرود. در این پژوهش، محققان با طراحی منطقی ساختار اُرگانوسیلیکاهای مزوحفره متناوب و ترکیب همزمان پلهای آلی (مایع یونی و گروه های اتیل یا فنیل)و ساختارهای پلاگدار در کانالهای مزوحفره، تلاش کردند محیطی بهینه برای فعالیت گروههای اسیدی سولفونیک ایجاد کنند.
برای ارزیابی عملکرد این مواد، مجموعهای از کاتالیزورهای سنتزشده در دو دسته از مهمترین واکنشهای اسیدکاتالیست، شامل واکنش استری شدن مستقیم و واکنش چندجزئی بیگینلی، مورد بررسی قرار گرفتند.
افزایش چشمگیر فعالیت و پایداری کاتالیزور
نتایج این مطالعه نشان داد طراحی همزمان پلهای آلی و تکنولوژی پلاگ، علاوه بر افزایش دسترسی واکنشدهندهها به مراکز فعال، موجب افزایش زمان حضور آنها در مجاورت این مراکز و تسهیل خروج آب حاصل از واکنش از کانالهای مزوحفره میشود؛ عواملی که در نهایت به افزایش قابل توجه فعالیت کاتالیستی منجر شدهاند.
در میان نمونههای بررسیشده، کاتالیزور Et-P-BFPMO-IL-PrSO₃H بهترین عملکرد را از خود نشان داد و توانست واکنش استری شدن و سنتز مشتقات دیهیدروپیریمیدینون را در شرایط ملایم، با بازده بالا و قابلیت استفاده مجدد در چندین چرخه، بدون کاهش محسوس فعالیت، انجام دهد.
گامی در جهت توسعه شیمی پایدار
واکنشهای اسیدکاتالیست در تولید طیف گستردهای از محصولات شیمیایی، از جمله حلالها، پلیاسترها، سوختهای زیستی، مواد دارویی، طعمدهندهها و اسانسها نقش اساسی دارند. همچنین واکنش بیگینلی یکی از مسیرهای مهم سنتز ترکیبات زیستفعال با کاربردهای دارویی، از جمله ترکیبات ضدسرطان، ضدویروس، ضدباکتری و ضدفشار خون محسوب میشود.
یافتههای این پژوهش نشان میدهد که طراحی مهندسیشده ساختار کاتالیزورهای بر پایه ساختارهای مزوحفره میتواند ضمن افزایش بازده واکنشها، به توسعه فرایندهای شیمیایی پایدار، کاهش مصرف انرژی و تولید کاتالیزورهای قابل بازیافت برای کاربردهای صنعتی کمک کند.
این پژوهش با حمایت شوراهای پژوهشی دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان (Grant No. G100/151/12882) انجام شده است. همچنین بخشی از این تحقیق با حمایت بنیاد Alexander von Humboldt از طریق جایزه Georg-Förster و کرسی بینالمللی بنیاد ملی علم ایران (INSF) به انجام رسیده است.
شنبه، ۱۰ مرداد ۱۴۰۵

طراحی شده توسط مرکز کامپیوتر دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان
IP:[216.73.217.122] مرورگر: Mozilla/5.0 AppleWebKit/537.36 (KHTML, like Gecko; compatible; ClaudeBot/1.0; +claudebot@anthropic.com)